به گزارش شهرآرانیوز، در پنجمین روز جنگ ایران، چهارم مارس، کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، پیامی جسورانه برای دشمنان آمریکا داشت. او سخنانش را اینگونه آغاز کرد: «تروریستها شرط بسته بودند که رئیس جمهور ترامپ مانند بسیاری از گذشتگان خود خواهد بود فقط حرف خواهد زد و از اجرای خطوط قرمز روشن خود امتناع خواهد کرد. اما این یک خطای فاجعهبار در قضاوت بوده است.» لیویت افزود: «رئیس جمهور ترامپ بلوف نمیزند.»
با توجه به سابقهی آشکار ترامپ در تهدیدهای توخالی و ضربالاجلهای گزاف در مورد جنگ روسیه و اوکراین، این پیام از قبل هم مشکوک بود.
اما پنج هفتهی گذشته، شاید بیش از هر دورهی دیگری در دو دورهی ریاست جمهوری ترامپ، نشان داده است که او چقدر بلوف میزند و این بلوفزدن در یکی از بزرگترین و مهمترین مقیاسهای قابلتصور اتفاق افتاده است.
ترامپ در پنج مورد جداگانه، ضربالاجلهایی را برای ایران تعیین کرده است تا به شرایط او تن دهند یا با خشم او روبهرو شوند؛ و هر بار، او این ضربالاجل را با وجود شواهد عمومی، کم یا بدون هیچ مدرکی مبنی بر اینکه ایران به شرایطی که او تعیین کرده بود، عمل کرده است، به تأخیر انداخته است.
اینکه ترامپ، با استراتژی تاکو (هشدار و عقبنشینی) شناخته میشود، برای منتقدانش نکتهای قابل تأمل، هرچند نه کاملاً خندهدار، به شمار میرود. چرا که همانطور که ترامپ خود زمانی باراک اوباما را به خاطر زیر پا گذاشتن «خط قرمز» تعیینشده در سوریه به باد انتقاد گرفت، آشکار میشود که عملینشدنِ بلوفها، هزینهای بس گزاف بر دوش اعتبار و قابلیت پیشبینیِ قدرتِ یک کشور میگذارد. این رویکرد، بیش از آنکه نمایشی از قدرت باشد، میتواند خدشهای عمیق بر جایگاه بینالمللی و اعتماد به تصمیمات آتی وارد آورد.
همهی ما میتوانیم در مورد اینکه هر یک از این مهلتهای به تعویق افتاده چقدر در واقع یک بلوف است، بحث کنیم؛ بخش زیادی از آن به این بستگی دارد که تهران چقدر در مورد رسیدن به توافق جدی بوده است. همچنین شایان ذکر است که ترامپ نشان داده است که مایل است به ایران ضربهی سختی بزند. اما یک کشور وجود دارد که دقیقاً میداند ترامپ چقدر بد بلوف زده است: ایران.
بیایید تهدیدات، مهلتها و نحوهی توجیه آنها توسط ترامپ را مرور کنیم.
۱. تاریخ: ۲۱ مارس
مهلت تعیین شده: ۲۳ مارس
ترامپ گفت ایران باید «تنگه هرمز را ظرف ۴۸ ساعت کاملاً و بدون تهدید باز کند.» در غیر این صورت، ایالات متحده شروع به حمله به نیروگاههای آن خواهد کرد.
۲. تاریخ: ۲۳ مارس
مهلت جدید تعیین شد: ۲۸ مارس
در حالی که حدود ۱۲ ساعت به پایان مهلت باقی مانده بود، ترامپ اعلام کرد که این ضربالاجل پنج روز به تعویق افتاده است. اما به جای اینکه ایران تنگه هرمز را بازگشایی کند، همانطور که او درخواست کرده بود، او به جای آن از «مذاکرات بسیار خوب و سازنده» بین دو طرف نام برد.
این موضوع دو مشکل داشت؛ یکی اینکه مقامات ایرانی در آن زمان هرگونه مذاکرهای را انکار کردند؛ و دوم اینکه ترامپ ظاهراً ۱۲ ساعت دیگر فرصت داشت تا برای درخواست واقعی خود تلاش کند. در عوض، او کمی قبل از باز شدن بازارهای مالی، این تأخیر را اعلام کرد و سرمایهگذاران را آرام کرد.
ترامپ گفت که مهلت جدید ۲۸ مارس «منوط به موفقیت جلسات و مذاکرات جاری» است.
۳. تاریخ: ۲۶ مارس
مهلت جدید تعیین شده: ۶ آوریل
ترامپ گفت که هشت روز دیگر به مهلت اضافه میکند و به «درخواست دولت ایران» برای زمان بیشتر و مذاکراتی که «خیلی خوب پیش میرود» اشاره کرد.
اما یک مقام ارشد ایرانی گفت که فقط «تبادل پیام» وجود داشته است، نه مذاکرات واقعی؛ و متحد آمریکا در جنگ، اسرائیل، اظهار کرد که ایران واقعاً در مورد مذاکره جدی نیست.
ترامپ آن زمان ادعا کرد که مقامات ایرانی پای میز مذاکره رفتهاند اما شواهد بر خلاف این را ثابت میکند.
در روزهای بعد، ترامپ شرایط مهلت ۶ آوریل را تعیین کرد.
درخواست این بود که «توافق» حاصل شود و تنگه هرمز «فوراً برای تجارت باز شود». اگر این اتفاق نمیافتاد، او تمام نیروگاههای برق، چاههای نفت و جزیره خارک ایران و همچنین احتمالاً تمام کارخانههای آب شیرینکن کشور را منفجر میکرد. (کاملاً محتمل است که چیزهایی که ترامپ در اینجا تهدید میکرد، جنایات جنگی باشند.)
او بعداً اضافه کرد که اگر تنگه هرمز «باز، آزاد و پاک» باشد، آتشبس را «در نظر» خواهد گرفت.
ترامپ در ۴ آوریل مهلت را دوباره تمدید کرد و گفت ایران «۴۸ ساعت فرصت دارد تا جهنم بر آنها حاکم شود».
۴. تاریخ: ۶ آوریل
مهلت جدید: ۷ آوریل
با وجود اینکه ایران به توافقی دست نیافت و تنگه را باز نکرد، ترامپ یک روز دیگر به آن مهلت داد. او این کار را با اشاره به عید پاک انجام داد، اگرچه ظاهراً هنگام تعیین مهلت از تعطیلات آن آگاه بوده است.
او گفت: «فکر کردم روز بعد از عید پاک نامناسب است. میخواهم آدم خوبی باشم.»
او گفت اگر ایرانیها خواستهها را برآورده نکنند، «آنها هیچ پلی نخواهند داشت، هیچ نیروگاهی نخواهند داشت.»
۵. تاریخ: ۷ آوریل
مهلت جدید: ۲۱ آوریل
ترامپ آتشبس دو هفتهای اعلام کرد. اما باز هم نگفت که ایران به خواستههای او برای رسیدن به توافق یا باز کردن تنگه هرمز عمل کرده است. در عوض، او دوباره به پیشرفتهای فرضی در مذاکرات و یک توافق موقت اشاره کرد.
اما جنبههای کلیدی توافق آتشبس به سرعت مورد اختلاف قرار گرفت از جمله اینکه آیا اسرائیل موافقت کرده است که حمله به حزبالله در لبنان را متوقف کند، پیشنهاد ۱۰ مادهای مبنای مذاکرات چیست و اینکه آیا ایران میتواند کنترل تنگه را حفظ کند یا خیر.
ترامپ همچنین گفت که آتشبس «منوط به موافقت جمهوری اسلامی ایران با باز شدن کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز است». به نظر نمیرسد که این اتفاق هرگز رخ داده باشد، اما ترامپ به هر حال به آتشبس ادامه داد.
۶. تاریخ: ۲۱ آوریل
مهلت جدید: نامشخص
به گزارش سیانان ترامپ اعلام کرد که به ایران مهلت نامشخصی برای ارائه پیشنهاد صلح خواهد داد. اما باز هم، تهران آنطور که او خواسته بود، به توافقی دست نیافت و تنگه را باز نکرد؛ و این بار حتی به پیشرفت احتمالی اشاره نکرد.
در عوض، ترامپ به «این واقعیت که دولت ایران به طور جدی دچار شکاف شده است» اشاره کرد.
اما سپس در بند بعدی با گفتن اینکه رهبری دچار شکاف شده «به طور غیرمنتظرهای اینطور نبوده است»، استدلال خود را تضعیف کرد. اگر این قابل پیشبینی بود، پس چرا مهلت سخت قبلی را تعیین کرد؟
منابع به سیانان گفتهاند که ترامپ قصد دارد مهلت تمدید شده جدید محدود باشد، اما کاخ سفید بعداً چهارشنبه اعلام کرد که او هیچ «مهلت قطعی» تعیین نکرده است.
ترامپ روز چهارشنبه در مصاحبه با مارتا مککالوم از فاکسنیوز گفت: «مردم میگویند که من میخواهم به خاطر انتخابات میاندورهای این کار را تمام کنم، اما این درست نیست.» او گفت که «هیچ چارچوب زمانی» برای پایان دادن به جنگ وجود ندارد؛ و رئیس جمهور در تمدید آتشبس گفت که این آتشبس نه تنها تا زمانی که پیشنهاد ایران ارائه شود، بلکه تا زمانی که «بحثها به هر نحوی به نتیجه برسند» ادامه خواهد یافت.
این حرفها خیلی بیپایانتر به نظر میرسند.
این استدلال وجود دارد که تمدید آتشبس برای جهان خوب است، زیرا خاورمیانه را در جنگی عمیقتر فرو نمیبرد.
پس از آنکه اوباما از اجرای «خط قرمز» خود مبنی بر اقدام نظامی علیه سوریه در صورت استفاده از سلاحهای شیمیایی خودداری کرد، ترامپ سالها آن را به گردن خود و هیلاری کلینتون انداخت.
ترامپ در سال ۲۰۱۷ گفت: «وقتی او پس از تهدید از آن خط عبور نکرد، فکر میکنم این ما را خیلی عقب انداخت، نه تنها در سوریه، بلکه در بسیاری از نقاط دیگر جهان، زیرا این یک تهدید توخالی بود. فکر میکنم این چیزی بود که یکی از روزهای خوب ما به عنوان یک کشور نبود.»
ترامپ در سخنرانی خود در کنوانسیون ملی جمهوریخواهان در سال ۲۰۱۶، خط قرمز اوباما را «تحقیر» خواند، زیرا «تمام جهان میدانست که مطلقاً هیچ معنایی ندارد.»